Haksız fiil sonucu meydana gelen zararların giderilmesi amacıyla hukuk sisteminde çeşitli tazminat türleri düzenlenmiştir. Haksız fiile maruz kalan kişi hayatta ise uğradığı maddi zararın tazminini kendisi talep eder. Ancak kişi bu fiil nedeniyle yaşamını yitirirse, bu durumda maddi zarar ölenin yakınlarında ortaya çıkar.
Ölen kişinin hayattayken sağladığı maddi katkının ve gelecekte sağlayacağı desteğin kaybedilmesi nedeniyle yakınlarının uğradığı zararın karşılanması için destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilir.
Tazminatın Amacı
Bir kişinin vefat etmesiyle:
• Sağladığı düzenli destek sona erer,
• İleride sağlaması beklenen destek de gerçekleşemez.
Bu nedenle destekten yoksun kalan yakınların, ölümden önceki yaşam seviyelerini sürdürebilmeleri amaçlanır. Bu tazminat, ölen kişinin sağken yaptığı ve gelecekte yapması beklenen tüm maddi yardımları kapsar.
Ek olarak:
• Cenaze ve defin masrafları talep edilebilir.
• Olayın özelliklerine göre manevi tazminat da istenebilir.
Kimler Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Talep Edebilir?
Destek ilişkisi bazı kişiler için karine olarak kabul edilir:
• Eş
• Çocuklar
• Anne ve baba
Bu kişilerin ayrıca destek aldıklarını ispat etmelerine gerek yoktur.
Aşağıdaki kişilerin ise destek gördüklerini veya gelecekte göreceklerini ispat etmeleri gerekir:
• Kardeşler
• Nişanlılar
• Evlilik dışı birlikte yaşayanlar
• Fiilen destek alan diğer kişiler
Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?
Tazminat hesaplamasında aşağıdaki unsurlar dikkate alınır:
• Ölenin ve destek alan kişilerin muhtemel yaşam süreleri
• Çocukların reşit olacağı yaş
• Eşin yeniden evlenme ihtimali
• Ölenin gelir durumu ve gelecekteki gelir projeksiyonu
• Ailenin yaşam standardı
• Somut olayın tüm özellikleri
Her olayda kişiye özel bir hesaplama yapılır.
Kime Karşı Dava Açılır?
Ölüme kusurlu davranışıyla sebep olan kişiye karşı tazminat davası açılabilir.
Eğer olay bir trafik kazası ise:
• Kusurlu sürücüye,
• Araç işletenine,
• Zorunlu trafik sigortası yapan sigorta şirketine
karşı dava açılması mümkündür.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Yetkili Mahkeme
Genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeridir.
Ancak haksız fiillerde şu mahkemeler de yetkilidir:
• Kazanın meydana geldiği yer mahkemesi
• Davacının ikametinin bulunduğu yer mahkemesi
• Zararın ortaya çıktığı yer mahkemesi
Görevli Mahkeme
• Genel görevli mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi
• Davalı sigorta şirketi ise: Asliye Ticaret Mahkemesi
• İş kazası niteliğinde bir olay ise: İş Mahkemesi
Zamanaşımı Süresi
Destekten yoksun kalma tazminatında genel zamanaşımı süreleri:
• Zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl
• Her hâlükârda olay tarihinden itibaren 10 yıl
Eğer olay ceza gerektiren bir fiil ise (örneğin taksirle ölüme sebebiyet verme), ceza zamanaşımı süresi uygulanır ve bu süre genellikle daha uzundur.